مقدمه ورود به سوگنامه
شب است. شبی که ماه در آسمان مدینه گویی از شرم، روی در نقاب خاک کشیده است. کوچه‌های مدینه خاموش‌اند و تنها صدای باد است که از میان نخل‌های بلند می‌گذرد، گویی خود نیز در ماتم نشسته است. در این شب، تاریخ ایستاده است. نه تاریخ به معنای کتاب‌های ضخیم و صفحه‌های زرد، بلکه تاریخ به معنای لحظه‌ای که انسان‌ها نفس در سینه حبس می‌کنند و چشم از دیدن می‌گریزند.امشب، علی (علیه‌السلام) با دست‌های خود، یگانه خود را به خاک می‌سپارد. دست‌هایی که دروازه خیبر را از جا کنده بودند، حالا می‌لرزند. دست‌هایی که شمشیر عدالت را بر فرق ستمگران فرود می‌آوردند، حالا بیل در خاک قبر می‌کوبند و هر کوبش، گویی بر سینه تاریخ فرود می‌آید.
این دلنوشته، تلاشی است برای بازخوانی آن شب، آن شب که علی (علیه‌السلام) با آسمان سخن گفت و با پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) درد دل کرد. نه برای روایت دوباره آنچه همه می‌دانیم، بلکه برای فهم آنچه تاکنون نگفته مانده است. این متن، مرثیه‌ای است در رثای زهرا (علیهاالسلام)، مرثیه‌ای برای علی (علیه‌السلام)، برای حسنین (علیهماالسلام)، برای زینب (علیهاالسلام) و برای همه انسانیت که در آن شب، تکه‌ای از جان خود را از دست داد.
با ما همراه شوید در این سفر به دل تاریخ، به عمق درد، به ژرفای عشقی که تا قیامت ادامه دارد.
بخش اول: یاس در آستانه عروج
لحظه‌هایی که واژه‌ها شکست
واژه‌ها هم گاهی می‌شکنند. آن‌گاه که باید از فاطمه (علیهاالسلام) بگویند و از شب آخر، از نفسی که در سینه سنگینی می‌کند و از نگاهی که آخرین بار بر چهره‌های آشنا می‌افتد، واژه‌ها بی‌تاب می‌شوند. اگر بگوییم در آن شب چه گذشت، اگر بگوییم فاطمه (علیهاالسلام) چگونه با نگاهی آمیخته به درد و عشق، دستان حسنین (علیهماالسلام) را در دست زینب (علیهاالسلام) گذاشت و آنها را به پدر سپرد، اگر بگوییم چگونه فضه بی‌تاب می‌گریست و اسماء بر بالین او نشسته بود، باز هم چیزی نگفته‌ایم.فاطمه (علیهاالسلام) در آن روزها دیگر همان فاطمه پیشین نبود. سیمایش رنگ زردی گرفته بود، گویی نور از چهره‌اش رخت بربسته است. پهلوی شکسته‌اش هنوز مرهمی نیافته و هر نفس، داغی تازه از زخم‌های ناسپاسی را به یاد می‌آورد. اما درد او تنها جسمی نبود. درد او، درد یک امت بود. درد او، درد عصیانی بود که دین خدا را در غربت رها کرد. درد او، درد حقی بود که پایمال شد و کسی به دادش نرسید.
علی (علیه‌السلام) بر بالین او می‌نشست و در سکوت، اشک می‌ریخت. نه اشکی که بر گونه‌ها سرازیر شود، که اشکی که در درون، همچون آتشفشانی خاموش، می‌جوشد و صخره‌های صبر را ذوب می‌کند. او خوب می‌دانست که این لحظه‌ها، لحظه‌های آخر است. او خوب می‌دانست که به‌زودی باید بیل بردارد و برای یگانه هستی‌اش قبر بکند.
و اما فاطمه (علیهاالسلام) در آن روزها چه می‌گفت؟ می‌گویند گاهی لبخند می‌زد، لبخندی که چشمان علی (علیه‌السلام) را می‌سوزاند، چون می‌دانست این لبخند، لبخند خداحافظی است. گاهی چشم می‌بست و در سکوت، با خدا راز می‌گفت. و گاهی، از میان نفس‌های بریده، کلماتی می‌گفت که هر کدام، داغی تازه بر دل علی (علیه‌السلام) می‌گذاشت. از غربت دین می‌گفت، از آینده حسنین (علیهماالسلام) می‌پرسید و از زینب (علیهاالسلام) که می‌دانست غم‌هایش تازه آغاز شده است.
بیت‌الاحزان؛ جایی که واژه‌ها گریستند
از میان همه مکان‌هایی که فاطمه (علیهاالسلام) در آنها حضور داشت، بیت‌الاحزان جای دیگری بود. خانه‌ای کوچک، بیرون از شهر، که فاطمه (علیهاالسلام) هر روز صبح به آنجا می‌رفت و در غم پدر، اشک می‌ریخت. در آن خانه، هم برای پدر گریه می‌کرد و هم برای امتی که پدر را ندید. هم برای غربت علی (علیه‌السلام) می‌سوخت و هم برای حقی که در سکوت، دفن می‌شد.حالا دیگر بیت‌الاحزان خالی است. فاطمه (علیهاالسلام) نمی‌تواند برود. اندوه، پاهایش را به بند کشیده است و زخم‌ها، نای رفتن را از او گرفته‌اند. حالا علی (علیه‌السلام) باید به جای او به بیت‌الاحزان برود، بر خاکستر غم بنشیند و برای فاطمه (علیهاالسلام) گریه کند. اما آیا کسی را یارای آن هست که به جای فاطمه (علیهاالسلام) گریه کند؟
آن روزها، بیت‌الاحزان شاهد آخرین ناله‌های فاطمه (علیهاالسلام) بود. شاهد زمزمه‌هایی که از عمق جان برمی‌خاست و به عرش می‌رسید. شاهد صدایی که شاید ملائکه نیز از آن می‌گریستند. و حالا، آن خانه کوچک، تنها نشانه‌ای از زنی بود که برای همیشه از آنجا رفته بود.
بخش دوم: شبی که آسمان گریه کرد
روایت اول: دستانی که می‌لرزیدند
شب دفن، شب عجیبی بود. می‌گویند ستارگان مدینه آن شب کم‌فروغ‌تر از همیشه بودند و باد، آهسته‌تر می‌گذشت. گویی همه هستی می‌دانست که در گوشه‌ای از شهر، ستاره‌ای در حال خاکسپاری است. علی (علیه‌السلام) با دستان خود برای فاطمه (علیهاالسلام) قبر کند. بیل در خاک فرومی‌رفت و با هر بار بالا آمدن خاک، گویی تکه‌ای از جان علی (علیه‌السلام) بر زمین می‌ریخت.می‌گویند گاهی بیل را کنار می‌گذاشت و بر خاک قبر نشسته، سر بر زانو می‌گذاشت و گریه می‌کرد. گریه‌ای که تا آن روز، کسی از او ندیده بود. علی (علیه‌السلام) که در میدان‌های جنگ، کوه صبر بود، حالا در برابر این قبر، همچون کودکی بی‌پناه بود. او که در برابر دشمنان، یک تنه می‌ایستاد، حالا در برابر این قبر، زانوانش می‌لرزید.
وقتی قبر آماده شد، علی (علیه‌السلام) پیکر فاطمه (علیهاالسلام) را در آغوش گرفت. پیکری که رنگ پریده بود، پیکری که زخم‌هایش هنوز التیام نیافته بود. پیکری که سال‌ها در کنارش زیسته بود و حالا باید در خاک گذارد. دستان علی (علیه‌السلام) لرزان بود. اشک از چشمانش می‌ریخت و بر کفن فاطمه (علیهاالسلام) می‌افتاد. او که در تمام زندگی، حتی در سخت‌ترین لحظه‌ها، شکوه و اقتدارش را حفظ کرده بود، حالا در برابر این لحظه، فرو می‌ریخت.
پیکر را در قبر گذاشت. دستانش را بر خاک گذاشت، خاکی که گویا خود نیز در سوگ او می‌گریست. و سپس، در حالی که اشک بر گونه‌هایش می‌لغزید، سر به آسمان بلند کرد و با پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) سخن گفت.
روایت دوم: نگاهی به چهل قبر
آن شب، وقتی علی (علیه‌السلام) از قبرستان بقیع بازگشت، چیزی در دلش شکست. او که عادت داشت هر شب بر قبر پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) برود و با او سخن بگوید، آن شب راه دیگری در پیش گرفت. به سوی خانه رفت، به سوی خانه‌ای که دیگر فاطمه (علیهاالسلام) در آن نبود.اما فردای آن شب، وقتی مردم به بقیع آمدند، با صحنه‌ای عجیب روبه‌رو شدند. چهل قبر تازه، چهل قبر همسان، در کنار هم. هیچ‌کس نمی‌دانست که کدام یک قبر فاطمه (علیهاالسلام) است. علی (علیه‌السلام) چهل قبر کنده بود، چهل قبر که دشمنان را در حیرت فرو برد. او می‌خواست مزار یگانه‌اش از چشم تاریخ پنهان بماند.
چهل قبر، چهل نشانه از یک راز. و در میان این چهل قبر، تنها علی (علیه‌السلام) و حسنین (علیهماالسلام) و زینب (علیهاالسلام) و چند نفر دیگر می‌دانستند که کدام قبر، قبر یاس نبوی است. و این راز، قرن‌ها بعد، هنوز هم ادامه دارد. بقیع، هنوز هم صاحب عزا دارد. بقیع، هنوز هم میزبان اشک‌های کسانی است که می‌آیند و مزار فاطمه (علیهاالسلام) را نمی‌یابند، اما دلشان، قبر او را در آسمان می‌جوید.
بخش سوم: نجوای علی (علیه‌السلام) با پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)
ای رسول خدا، از من و دخترت بر تو سلام باد
در آن شب، وقتی خاک بر پیکر فاطمه (علیهاالسلام) فرو ریخت، علی (علیه‌السلام) رو به سوی قبر پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) کرد. گویی می‌خواست با کسی سخن بگوید که تنها او را می‌فهمید. کسی که می‌دانست علی (علیه‌السلام) چه می‌کشد. کسی که خود، دخترش را به علی (علیه‌السلام) سپرده بود.«ای رسول خدا، از من و دخترت بر تو سلام باد.»
این اولین جمله‌ای بود که علی (علیه‌السلام) بر زبان آورد. سلامی که در آن، هزاران درد نهفته بود. سلامی که می‌گفت: ای پیامبر، من امانت‌دار خوبی نبودم. سلامی که می‌گفت: ای پیامبر، دخترت را به من سپردی، اما نتوانستم از او محافظت کنم. سلامی که می‌گفت: ای پیامبر، من را ببخش.
این جمله را علی (علیه‌السلام) با چه حالی گفت؟ با چه دلی گفت؟ او که خود، همسر فاطمه (علیهاالسلام) بود، حالا خود را در برابر پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) مسئول می‌دید. او که در تمام زندگی، فاطمه (علیهاالسلام) را چون جان خود دوست داشت، حالا در برابر قبر پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) ایستاده بود و از دختر او طلب بخشش می‌کرد.
ای رسول خدا، صبرم به سر آمد
«ای رسول خدا، از دوری دختر برگزیده‌ات شکیبایی‌ام کم شد و طاقتم از دست رفت.»علی (علیه‌السلام) در این جمله، از صبری می‌گفت که دیگر نمانده بود. او که در برابر همه مصیبت‌ها صبر کرده بود، حالا در برابر این مصیبت، بی‌تاب بود. او که در برابر داغ پدر، صبر کرده بود، حالا در برابر داغ همسر، فرو می‌ریخت. صبر علی (علیه‌السلام) در آن شب، همانند صبر کوه در برابر زلزله بود. کوهی که می‌لرزد، اما نمی‌شکند. کوهی که فرو نمی‌ریزد.
«جز آن‌که مرا در فراق عظیم تو، و سنگینی مصیبتت جای تسلیت است.»
علی (علیه‌السلام) در این جمله، به پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) می‌گفت که تنها تسلی‌اش در این مصیبت، یاد مصیبت پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) است. او می‌گفت: ای پیامبر، من تو را با دست خودم در خاک گذاشتم، سرت بر سینه من بود که روح پاکت از قفس تن پرید. حالا چگونه می‌توانم فاطمه‌ات را در خاک بگذارم؟
این جمله، اوج درد علی (علیه‌السلام) را نشان می‌دهد. او که هم پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) را از دست داده بود و هم فاطمه (علیهاالسلام) را، حالا در میان این دو داغ، ایستاده بود. داغ پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)، داغ پدر بود. داغ فاطمه (علیهاالسلام)، داغ همسر. و علی (علیه‌السلام) در میان این دو داغ، تنها به یاد پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) تسلی می‌یافت.
امانت بازگردانده شد
«راستی که امانت بازگردانده شد.»این جمله، یکی از عمیق‌ترین جمله‌های علی (علیه‌السلام) در آن شب بود. او فاطمه (علیهاالسلام) را امانتی می‌دانست که پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) به او سپرده بود. امانتی که حالا باید به صاحبش بازگردانده شود. علی (علیه‌السلام) در این جمله، هم تسلیم بودن خود را نشان می‌داد و هم درد خود را. او می‌گفت: ای پیامبر، امانت تو را بازگرداندم، اما بدان که این بازگرداندن، چه بهایی برای من داشت.
«اما غصه من ابدی است و شبم قرین بیداری است.»
این جمله، اوج تنهایی علی (علیه‌السلام) را نشان می‌دهد. او می‌گفت: ای پیامبر، غم من پایانی ندارد. شب‌های من، شب‌های بیداری است. شب‌هایی که در آن، به فاطمه (علیهاالسلام) می‌اندیشم و اشک می‌ریزم. شب‌هایی که در آن، به آینده حسنین (علیهماالسلام) و زینب (علیهاالسلام) فکر می‌کنم و می‌سوزم.
«تا زمانی که خداوند برای من جایگاهی را که تو در آن اقامت داری، اختیار کند.»
علی (علیه‌السلام) در این جمله، از آرزوی خود می‌گفت. آرزوی وصال به پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) و فاطمه (علیهاالسلام). آرزوی رهایی از این دنیای پر از درد و رنج. آرزوی رسیدن به آن جایگاه که پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) در آن اقامت دارد.
به‌زودی دخترت از هم‌دستی امت بر علیه او خبر خواهد داد
«به‌زودی دخترت از هم‌دستی امت برای ستم بر او به تو خبر خواهد داد.»این جمله، یکی از تکان‌دهنده‌ترین جمله‌های علی (علیه‌السلام) در آن شب بود. او در این جمله، به پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) می‌گفت که فاطمه (علیهاالسلام) به‌زودی از ظلمی که بر او شد، خبر می‌دهد. ظلمی که نه از سوی یک نفر، بلکه از سوی امتی بود که پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) برای هدایتشان، سال‌ها رنج کشیده بود.
«در پرسیدن از او اصرار کن و خبر اوضاع را از او بخواه.»
علی (علیه‌السلام) در این جمله، از پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) می‌خواست که از فاطمه (علیهاالسلام) بپرسد. بپرسد که بر او چه گذشت. بپرسد که چگونه پهلویش شکست. بپرسد که چگونه فرزندش سقط شد. بپرسد که چگونه حقش غصب شد. و پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) در آن جهان، با شنیدن این خبر، چه حالی داشت؟
علی (علیه‌السلام) در این جمله، به پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) می‌گفت: ای پیامبر، من نمی‌توانم از فاطمه (علیهاالسلام) دفاع کنم. من نمی‌توانم حق او را بازگردانم. اما تو می‌توانی. تو از او بپرس و داد او را بگیر.
سلام وداع‌کننده
«به هر دو نفر شما سلام باد؛ سلام وداع‌کننده، نه سلام رنجیده‌خاطر دل‌تنگ.»این جمله پایانی علی (علیه‌السلام) در آن شب، جمله‌ای بود که در آن، هم عشق بود و هم درد. او می‌گفت: ای پیامبر، من از شما خداحافظی می‌کنم. اما این خداحافظی، از سر رنجش نیست. از سر دلتنگی است. من از کنار مرقد تو می‌روم، اما دلم در همان‌جا می‌ماند.
«اگر از کنار مرقدت بروم نه از باب ملالت است و اگر بمانم نه از جهت بدگمانی به آنچه خداوند به صابران وعده داده است.»
علی (علیه‌السلام) در این جمله، به پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) می‌گفت که رفتن او از کنار مرقد پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله)، از سر بی‌میلی نیست. او می‌گفت: من می‌روم، چون باید بروم. اما اگر بمانم، از سر ناامیدی نیست. من به وعده خداوند برای صابران ایمان دارم.
این جمله، اوج تسلیم علی (علیه‌السلام) در برابر خداوند را نشان می‌دهد. او که در اوج درد، در اوج تنهایی، باز هم به خداوند توکل داشت. او که در اوج مصیبت، باز هم صبر را پیشه می‌کرد. او که در اوج اندوه، باز هم به وعده‌ی خداوند امیدوار بود.
بخش چهارم: زخم‌هایی که تاریخ فراموش نمی‌کند
فدک؛ حق پایمال‌شده
در میان همه ظلم‌هایی که بر فاطمه (علیهاالسلام) رفت، فدک جایگاه ویژه‌ای دارد. فدک، تنها یک زمین نبود. فدک، نماد حق بود. حق فاطمه (علیهاالسلام) که پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) به او بخشیده بود. حق دختر پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) که باید در برابر چشم همه، محترم می‌ماند. اما فدک غصب شد. فاطمه (علیهاالسلام) در برابر این غصب، ایستاد. او در مسجد، خطبه خواند. خطبه‌ای که در آن، از حق خود دفاع کرد. خطبه‌ای که در آن، از غربت علی (علیه‌السلام) گفت. خطبه‌ای که در آن، از ظلمی که بر او می‌رفت، پرده برداشت.اما کسی به داد او نرسید. فاطمه (علیهاالسلام) در برابر چشم همه، مظلوم ماند. و این ظلم، داغی شد بر دل علی (علیه‌السلام). علی (علیه‌السلام) در آن شب، وقتی از فدک می‌گفت، از حقی می‌گفت که پایمال شد. از دختری می‌گفت که برای احقاق حق خود، ایستاد و کسی او را یاری نکرد.
هجوم به خانه؛ زخمی که هرگز التیام نیافت
اما فدک تنها زخم فاطمه (علیهاالسلام) نبود. هجوم به خانه او، زخم عمیق‌تری بود. در آن روز، گروهی به خانه فاطمه (علیهاالسلام) هجوم آوردند. در خانه‌ای که پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) آن را حرم خود خوانده بود. در خانه‌ای که فاطمه (علیهاالسلام) در آن، با فرزندانش زندگی می‌کرد. در آن هجوم، درِ خانه شکست. پهلوی فاطمه (علیهاالسلام) شکست. و فرزندش، محسن (علیه‌السلام)، سقط شد.این زخم، هرگز التیام نیافت. فاطمه (علیهاالسلام) تا آخرین لحظه زندگی، از این زخم رنج می‌برد. و علی (علیه‌السلام) تا آخرین لحظه زندگی، از این ظلم می‌سوخت. او که مرد میدان‌های نبرد بود، حالا در برابر این ظلم، دستش بسته بود. او که می‌توانست با یک ضربه، دشمن را از پای درآورد، حالا در برابر این ظلم، سکوت کرده بود. سکوتی که در آن، هزاران فریاد نهفته بود.
سکوت علی (علیه‌السلام)؛ صبری که کوه‌ها را می‌لرزاند
علی (علیه‌السلام) در آن روزها سکوت کرد. سکوتی که بسیاری آن را نپذیرفتند. سکوتی که بسیاری آن را به بی‌تفاوتی تعبیر کردند. اما سکوت علی (علیه‌السلام) از سر بی‌تفاوتی نبود. از سر مصلحتی بود که دین خدا را از فروپاشی نجات داد. علی (علیه‌السلام) می‌دانست که اگر در آن روز، شمشیر می‌کشید، اسلام از هم می‌پاشید. او می‌دانست که اگر در آن روز، در برابر ظلم می‌ایستاد، دشمنان دین، بهانه‌ای برای نابودی اسلام پیدا می‌کردند.پس علی (علیه‌السلام) سکوت کرد. اما سکوت او، سکوت یک مرد عادی نبود. سکوت او، سکوت کوهی بود که در برابر زلزله، ایستاده است. سکوت او، سکوت دریایی بود که در برابر طوفان، آرام است. سکوت او، سکوت پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) در برابر مشرکان بود. سکوتی که در آن، هزاران فریاد نهفته بود. سکوتی که در آن، هزاران اشک ریخته شد.
بخش پنجم: حسنین (علیهماالسلام)؛ یتیمانی که تاریخ را لرزاندند
گریه حسن (علیه‌السلام) و حسین (علیه‌السلام)
در آن روزها، حسن (علیه‌السلام) و حسین (علیه‌السلام) کودکانی بودند که مادر خود را از دست دادند. کودکانی که در آغوش فاطمه (علیهاالسلام) بزرگ شده بودند و حالا باید در آغوشی دیگر، آرام می‌گرفتند. می‌گویند وقتی فاطمه (علیهاالسلام) به شهادت رسید، حسن (علیه‌السلام) و حسین (علیه‌السلام) از خانه بیرون دویدند و فریاد زدند: «یا محمداه! یا احمداه! امروز که مادر ما از دنیا رفت، داغ مرگ تو برای ما تازه شد.»این فریاد، فریاد کودکانی بود که درک نمی‌کردند چرا مادرشان رفته است. فریاد کودکانی بود که درک نمی‌کردند چرا باید در آغوش خاک، مادر خود را جستجو کنند. فریاد کودکانی بود که درک نمی‌کردند چرا مردم، در برابر این ظلم، سکوت کرده‌اند.
زینب (علیهاالسلام)؛ دختری که تاریخ را به گریه انداخت
و در میان این همه، زینب (علیهاالسلام) بود. دختری که در آن روزها، تنها چند سال داشت. اما در همان سال‌های کودکی، غم را شناخت. او که در آغوش مادر، مهر را آموخته بود، حالا در برابر پیکر بی‌جان مادر، غم را می‌آموخت. او که در خانه فاطمه (علیهاالسلام)، صبر را یاد گرفته بود، حالا در برابر این مصیبت، صبر را تمرین می‌کرد.زینب (علیهاالسلام) در آن روزها، مادر خود را از دست داد. اما غم او، تنها غم یک دختر نبود. غم او، غم تمام زنانی بود که بعدها، در کربلا، در برابر ظلم ایستادند. زینب (علیهاالسلام) در آن روزها، درس ایستادگی را از مادر گرفت. درسی که بعدها، در کربلا، آن را به نمایش گذاشت.
بخش ششم: بقیع؛ قبله‌گاه اشک‌ها
چهل قبر، یک راز
بقیع، امروز، قبله‌گاه عاشقان است. هر سال، میلیون‌ها نفر به مدینه می‌روند و در بقیع، در برابر چهل قبر، می‌ایستند. چهل قبری که هیچ‌کس نمی‌داند کدام یک، قبر فاطمه (علیهاالسلام) است. چهل قبری که هر کدام، نشانه‌ای از یک راز است. رازی که علی (علیه‌السلام) آن را با خود به خاک برد. رازی که تا قیامت، ادامه دارد.بقیع، امروز، جایگاه اشک است. جایگاه کسانی که می‌آیند و مزار فاطمه (علیهاالسلام) را نمی‌یابند. جایگاه کسانی که در برابر چهل قبر می‌ایستند و اشک می‌ریزند. جایگاه کسانی که می‌دانند فاطمه (علیهاالسلام) در جایی از این خاک آرمیده است، اما نمی‌دانند کجا. و این ندانستن، خود، داغی است بر دل.
بقیع، هنوز هم صاحب عزا دارد
بقیع، هنوز هم صاحب عزا دارد. هنوز هم کسانی هستند که در ایام فاطمیه، به بقیع می‌روند و در برابر چهل قبر، عزاداری می‌کنند. هنوز هم کسانی هستند که در فراق مزار فاطمه (علیهاالسلام)، می‌سوزند. هنوز هم کسانی هستند که در دل، قبر فاطمه (علیهاالسلام) را می‌جویند.و در میان این همه، امام زمان (عجّل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) است. او که فرزند فاطمه (علیهاالسلام) است، هر سال، در ایام فاطمیه، در بقیع، در برابر قبر مادر، عزاداری می‌کند. او که صاحب عزا است، در فراق مادر می‌سوزد. و ما در انتظار او، در انتظار ظهورش، در انتظار روزی که بیاید و انتقام مادر را بگیرد.
بخش هفتم: فاطمه (علیهاالسلام) در آینه تاریخ
فاطمه (علیهاالسلام)؛ الگویی برای همه نسل‌ها
فاطمه (علیهاالسلام) تنها یک زن نبود. او یک الگو بود. الگویی برای همه نسل‌ها. او در خانه پدر، دختری بود که از همان کودکی، در برابر ظلم ایستاد. او در خانه همسر، همسری بود که در سخت‌ترین لحظه‌ها، در کنار علی (علیه‌السلام) ماند. او در برابر دشمنان، زنی بود که با خطبه‌اش، تاریخ را به لرزه انداخت. او در برابر فرزندانش، مادری بود که مهر را به آنها آموخت.فاطمه (علیهاالسلام) در تمام زندگی، در برابر ظلم ایستاد. او در برابر غصب فدک، ایستاد. او در برابر غصب ولایت و هجوم به خانه‌اش، ایستاد. او در برابر سکوت مردم، ایستاد. و این ایستادگی، درسی شد برای همه نسل‌ها. درسی که در کربلا، در زینب (علیهاالسلام) تجلی یافت. درسی که در تاریخ، در همه آزادی‌خواهان، ادامه یافت.
فاطمه (علیهاالسلام)؛ چراغی در تاریکی
فاطمه (علیهاالسلام) چراغی بود در تاریکی. چراغی که در شب‌های تاریک مدینه، راه را نشان می‌داد. چراغی که در روزهای غربت علی (علیه‌السلام)، روشنایی می‌بخشید. چراغی که در روزهای ظلم، امید می‌داد. و این چراغ، هرگز خاموش نشد. حتی وقتی فاطمه (علیهاالسلام) به خاک رفت، چراغ او در دل‌های عاشقان، روشن ماند.فاطمه (علیهاالسلام) امروز، چراغی است برای همه کسانی که در تاریکی، راه را گم کرده‌اند. چراغی است برای همه کسانی که در ظلم، امید را از دست داده‌اند. چراغی است برای همه کسانی که در غربت، تنها مانده‌اند. و ما با توسل به او، در تاریکی، راه را می‌جوییم.
آنچه در این سوگنامه نگاشتیم
در این دلنوشته، تلاش کردیم تا از زاویه نگاه علی (علیه‌السلام) به شب جانسوز شهادت فاطمه (علیهاالسلام) بنگریم، از زاویه کسی که در آن شب، یگانه خود را به خاک سپرد. از زاویه کسی که در آن شب، با پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) سخن گفت و از دردهای خود گفت. از زاویه کسی که در آن شب، چهل قبر کند تا مزار یگانه‌اش پنهان بماند.آن شب، شب عجیبی بود. شبی که در آن، تاریخ ایستاد. شبی که در آن، آسمان گریه کرد. شبی که در آن، علی (علیه‌السلام) با دستان خود، فاطمه (علیهاالسلام) را به خاک سپرد. و از آن شب، تا امروز، داغ فاطمه (علیهاالسلام) بر دل عاشقان، تازه مانده است.
فاطمه (علیهاالسلام) رفت، اما چراغ او روشن ماند. فاطمه (علیهاالسلام) رفت، اما نام او در دل‌ها ماند. فاطمه (علیهاالسلام) رفت، اما ظلمی که بر او رفت، فراموش نشد. و ما، در ایام فاطمیه، در سوگ او می‌نشینیم و از ظلمی که بر او رفت، می‌گوییم. از فدک می‌گوییم، از هجوم به خانه می‌گوییم، از سقط محسن (علیه‌السلام) می‌گوییم، از سکوت مردم می‌گوییم. و در میان این همه، از علی (علیه‌السلام) می‌گوییم. از علی (علیه‌السلام) که در آن شب، با پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) سخن گفت و از دردهای خود گفت.
این دلنوشته، مرثیه‌ای بود در رثای فاطمه (علیهاالسلام). مرثیه‌ای که در آن، از عشق گفتیم. از عشق علی (علیه‌السلام) به فاطمه (علیهاالسلام). از عشق فاطمه (علیهاالسلام) به علی (علیه‌السلام). از عشقی که در آن شب، در خاک دفن شد. اما هرگز نمرد. عشقی که تا قیامت، زنده است. عشقی که در دل‌های عاشقان، ادامه دارد.
سخن پایانی: نجوای انتظار و شکوه انتقام
ای فاطمه! ای یاس نبوی! ای که در شب‌های تاریک مدینه، چراغ راه بودی! ای که در روزهای غربت علی، روشنایی بخشیدی! ای که در برابر ظلم ایستادی و تاریخ را به لرزه انداختی! ما امروز، در برابر چهل قبر بقیع، ایستاده‌ایم و اشک می‌ریزیم. ما امروز، در فراق مزارت می‌سوزیم؛ اما می‌دانیم که تو در جایی از این خاک آرمیده‌ای، می‌دانیم که تو در دل‌های ما زنده‌ای و می‌دانیم که تو در آسمان، شفیعه محشر هستی.ای فاطمه! ما را در این روزهای تاریک، تنها مگذار. ما را که با نام تو، دل‌های شکسته‌مان را التیام می‌بخشیم، ما را از لطف خود محروم نکن. ما را که در برابر ظلم زمانه، ایستاده‌ایم و از تو الگو می‌گیریم، یاری کن. ما را که در فراق مزارت می‌سوزیم، در دل‌های خود، زیارتگاه عشق تو را بنا کرده‌ایم.
ای فاطمه! تو رفتی، اما چراغ تو هرگز خاموش نشد. تو رفتی، اما نام تو در دل‌ها ماند. تو رفتی، اما ظلمی که بر تو رفت، فراموش نشد. و ما تا قیامت، در سوگ تو می‌نشینیم و از ظلمی که بر تو رفت، می‌گوییم. ما تا قیامت، در فراق مزار تو می‌سوزیم و در دل، قبر تو را می‌جوییم.
اما ای فاطمه! بشنو! صدایی از دور می‌آید. صدایی که در دل تاریخ پیچیده است. صدایی که از عمق قرن‌ها برمی‌خیزد و آسمان را می‌لرزاند. صدای پای کسی است که می‌آید. کسی که تو را در دل دارد. کسی که نام تو، سوگند اوست. کسی که خون تو، در رگ‌هایش می‌جوشد. کسی که اشک تو، در چشمانش حلقه زده است. او می‌آید، ای فاطمه! او می‌آید تا انتقام تو را بگیرد.
او که هزار و اندی سال است، در پس پرده غیبت، در فراق مادرش می‌سوزد. او که در شب‌های قدر، بر بالین تو می‌نشیند و زار می‌گرید. او که در نیمه‌شب‌ها، نام تو را بر زبان می‌آورد و آسمان را به گریه می‌اندازد. او که در انتظار لحظه موعود، دست به دعا برداشته است. او، فرزند توست، ای فاطمه! او، یادگار توست. او، صاحب خون توست.
ای فاطمه! سوگند به پهلوی شکسته‌ات، سوگند به محسن سقط‌‌شده‌ات، سوگند به صورت نورانی‌ات که سیلی جور بر آن فرود آمد، سوگند به آتشِ درِ خانه‌ات، سوگند به آن لحظه که فریاد «یا فضه» بر لبانت خشکید، او خواهد آمد و انتقام تو را خواهد گرفت.
آه، ای فاطمه! چه قدر انتظار، سخت است! چه قدر این روزها، سنگین است! چه قدر این شب‌ها، بی‌ستاره است! چه قدر این دل‌ها، بی‌قرار است! ما هر روز، در هر دعا، نام او را می‌آوریم. ما هر صبح، با «اللّهمّ عجّل لولیک الفرج» بیدار می‌شویم و هر شب، با «العجل العجل یا مولای یا صاحب‌الزمان» به خواب می‌رویم. آه، ای فاطمه! چه قدر انتظار، سخت است!
ای فاطمه! از خداوند بخواه که ظهور فرزندت را نزدیک کند. از خداوند بخواه که انتقام تو را بگیرد. از خداوند بخواه که ما را در زمره یاران او قرار دهد. و از خداوند بخواه که ما را در بهشت، در جوار تو، جای دهد.
ای فاطمه! از خداوند بخواه که این انتظار، به سر آید. از خداوند بخواه که این غیبت، به پایان رسد. از خداوند بخواه که این داغ، التیام یابد. از خداوند بخواه که این دل‌های شکسته، التیام یابند. از خداوند بخواه که این چشمان منتظر، به دیدار او روشن شوند.
ای فاطمه! ما را دریاب. ما را که در این روزهای تاریک، در این شب‌های بی‌ستاره، در این غربت بی‌پایان، تنها مانده‌ایم. ما را که با نام تو، دل‌های شکسته‌مان را التیام می‌بخشیم. ما را که در برابر ظلم زمانه، ایستاده‌ایم و از تو الگو می‌گیریم. ما را که در فراق مزارت می‌سوزیم، در دل‌های خود، زیارتگاه عشق تو را بنا کرده‌ایم. ما را دریاب، ای مادر مهربان!
ای فاطمه! تو رفتی، اما چراغ تو هرگز خاموش نشد. تو رفتی، اما نام تو در دل‌ها ماند. تو رفتی، اما ظلمی که بر تو رفت، فراموش نشد. و ما تا قیامت، در سوگ تو می‌نشینیم و از ظلمی که بر تو رفت، می‌گوییم. ما تا قیامت، در فراق مزار تو می‌سوزیم و در دل، قبر تو را می‌جوییم. ما، منتظر او می‌مانیم. منتظر فرزند تو. منتظر صاحب خون تو. منتظر انتقام‌گیر تو.
ای فاطمه! بشنو! صدای پای او را می‌شنوی؟ صدای قدم‌هایش را می‌شنوی که بر زمین می‌کوبد و آسمان را می‌لرزاند؟ صدای شمشیرش را می‌شنوی که از نیام برمی‌آید و ظالمان را به لرزه می‌اندازد؟ صدای رجزخوانی‌اش را می‌شنوی که می‌گوید: «أنا المنتقم لدماء الزهراء»؟ آری، ای فاطمه! او می‌آید. او می‌آید و انتقام تو را می‌گیرد. او می‌آید و داغ تو را از دل‌ها برمی‌دارد. او می‌آید و پرچم تو را بر بلندای تاریخ برمی‌افرازد.
سلام بر تو ای فاطمه تا قیامت. سلام بر تو ای یاس نبوی تا همیشه. سلام بر تو ای مادر مهربان تا ابد.
نویسنده: سیدامیرحسین موسوی تبار
منبع: تحریریه راسخون
© استفاده از این مطلب، فقط با ذکر منبع بلامانع است.
